سید یاسر جبراییلی /اربعین، صرفا یک مناسک آیینی نیست؛ یک آزمون تمدنی است. بازنمایی یک «جهانِ ممکن» است که با منطق بازار تنظیم نمیشود، با منطق محبت، اخوت و ایثار سامان مییابد.
اربعین، سرزمین رویاست، اما نه یک رویای خیالی؛ واقعیتی است که سالانه میلیونها انسان در آن نفس میکشند، راه میپیمایند، میبخشند، و برادروار زیست میکنند. اربعین جایی است که در آن، سود معیار ارزش نیست؛ ایثار، قانون زندگی است.
اربعین، قیامی تمدنی علیه مدرنیتهای است که انسان را به کالا و روابط انسانی را به قرارداد خرید و فروش تقلیل داده است.
اینجا، خدمت نه خریدنی است و نه فروختنی؛ بلکه بهزور عشق عرضه میشود. صاحبان نان و آب و موکب، خواهش میکنند تا رهگذران گرسنه و خسته و غریب، لحظهای مهمانشان شوند.
اربعین، قیام انسانیت علیه نئولیبرالیسم است. در جهانی که سرمایهداری همه چیز را به کالا بدل کرده است، اربعین، اراده معکوس انسان است برای بازپسگیری کرامتش، برای شکستن طلسم شیءشدگی، برای بازسازی رابطهها بر مدار انسانیت.
اینجا مناسبات استئثار در هم شکسته است. این جامعه، بر ایثار استوار است. ایثار، نه بهمعنای صدقه ثروتمند به فقیر، بلکه بهمثابه پیمان انسانیِ برادری است که رنج برادرش را رنج خود میبیند.
در این الگوی تمدنی، رفاه و پیشرفت، نه در تولید بیشتر، بلکه در مصرف آگاهانهتر، نه در انباشت سرمایه، بلکه در توزیع عدالتمحور نعمت، معنا مییابد. در اینجا، «رشد» معادل افزایش تولید ناخالص ملی نیست، بلکه معادل کاهش دردهای خالص انسانی است. «پیشرفت»، بهمعنای توانایی زیستن با دیگران، برای دیگران، و از دل دیگران است؛ نه رقابت برای حذف دیگری.
اربعین، همان لحظهای است که جامعه سرمایهدارانه با یک زیستِ آلترناتیو به چالش کشیده میشود.
در این جهان، تو غریب نیستی، چون در هر موکبی، برادری داری. گرسنه نیستی، چون گمنامی تو را اطعام میکند. بیپناه نیستی، چون درها پیش از آنکه بخواهی، به سویت گشوده میشوند.
در دنیای آینده، اگر قرار است نجاتی باشد، نه از دل رقابت بیپایان بازار خواهد آمد، و نه از دل دولتهای رفاه سرد و بروکراتیک. بلکه از چنین جوامعی خواهد آمد؛ از اربعین.
اربعین، مدینهالنبی نیست، اما تمهید آن است.
اربعین، حکومت عدل جهانی نیست، اما تمرین جهانی عدالت است؛ و هر سال، میلیونها انسان، در این تمرین مشارکت میکنند؛ با پای پیاده، با دل شکسته، با امیدی بزرگ…
أَتَرَانا نَحُفُّ بِكَ وَأَنْتَ تَؤُمُّ الْمَلَأَ وَقَدْ مَلَأْتَ الْأَرْضَ عَدْلاً؟